Mathrao

【定理・公式・証明】高校数学定理・公式 – 数学Ⅰ – 正弦定理・余弦定理

正弦定理

三角形ABCの外接円の半径を $R$ とすると,

asinA=bsinB=csinC=2R\displaystyle \frac{a}{ \sin A } = \frac{b}{ \sin B} = \frac{c}{ \sin C} =2R

証明

三角形 ABC\mathrm{ ABC } の外接円の半径を RR とおき、点 B\mathrm{ B } を一端とする直径を BD\mathrm{ BD } とする。

( i ) A<90A \lt 90^{ \circ } のとき (図1),

円周角の定理から,

BDC=BAC\angle \mathrm{ BDC } = \angle \mathrm{ BAC }BCD=90\angle \mathrm{ BCD } =90^{ \circ }

よって,

a=2RsinAa=2R \sin A

( ii ) A=90A=90^ { \circ } のとき (図2),

a=2R=2Rsin90a=2R=2R \sin 90^ { \circ }

=2RsinA=2R \sin A

( iii ) A>90A \gt 90^ { \circ } のとき (図3),

BCD=90\angle \mathrm{ BCD } =90^ { \circ }

また,四角形 ABDC\mathrm{ ABDC } は円に内接するので,向かい合う角の和は 180180^ { \circ } であるから, BDC=180A\angle \mathrm{ BDC } =180^ { \circ } -A

よって,

a=2Rsin(180A)a=2R \sin (180^ { \circ } -A)

=2RsinA=2R \sin A

同様に, b=2RsinBb=2R \sin Bc=2RsinCc=2R \sin C も成り立つので,

asinA=bsinB=csinC=2R\displaystyle \frac{a}{ \sin A } = \frac{b}{ \sin B} = \frac{c}{ \sin C} =2R

余弦定理

三角形 $\mathrm{ ABC }$ に関して,

 {      a2=b2+c22bccosA   b2=c2+a22cacosB c2=a2+b22abcosC     \left\{    \begin{array}{l}      a^2 =b^2 + c^2 -2bc \cos A \\      b^2 =c^2 +a^2 -2ca \cos B  \\ c^2 =a^2 +b^2 -2ab \cos C    \end{array}  \right.

証明

右図のように,座標平面上に

A(0,0)\mathrm{ A } (0,0)B(c,0)\mathrm{ B } (c,0)C(bcosA,bsinA)\mathrm{ C } (b \cos A,b \sin A)

をとる。線分 BC\mathrm{ BC } の長さについて

BC2=(cbcosA)2+(bsinA)2\mathrm{ BC^2 } =(c-b \cos A)^2 +(b \sin A)^2

=c22bccosA+b2cos2A+b2sin2A=c^2 -2bc \cos A + b^2 \cos ^2 A +b^2 \sin ^2 A

=c22bccosA+b2(cos2A+sin2A)=c^2 -2bc \cos A + b^2 ( \cos ^2 A + \sin ^2 A )

=c22bccosA+b2=c^2 -2bc \cos A +b^2

BC=a\mathrm{ BC } =a なので,

a2=b2+c22bccosAa^2 =b^2 +c^2 -2bc \cos A

同様にして,   {     b2=c2+a22cacosB  c2=a2+b22abcosC     \left\{    \begin{array}{l}     b^2 =c^2 +a^2 -2ca \cos B \\     c^2 =a^2 +b^2 -2ab \cos C    \end{array}  \right.

も成り立つ。